Foto: Peter Nieuwenhuijsen

Rijsbergen Niet toegankelijk voor publiek

18e-eeuws landhuis van de eigenaar van het eiland

Dit landhuis dateert uit omstreeks 1757 en werd gebouwd als woonhuis van de Heer en eigenaar van Schiermonnikoog, Johan Willem Stachouwer. (Latere familienaam: Tjaarda van Starkenborgh Stachouwer, heren van Rijsbergen.) De familie had het eiland gekocht in 1640, maar zag het toenmalige dorp en hun kasteeltje, westelijk op het eiland gelegen, geleidelijk in zee verdwijnen. Vandaar een nieuw verblijf, dat Rijsbergen werd gedoopt, naar hun bezit in het Gooi.

Ook latere eigenaren van het eiland woonden op de 'borch' of 'burcht', zoals Rijsbergen bekend stond. Na de Stachouwers was dat de daadkrachtige John Eric Banck, die veel heeft betekend voor Schiermonnikoog. Na hem waren het de graven Von Bernstorff. Zij verloren het eiland door confiscatie in 1945, hetgeen graaf Bechtold Eugen zeer onjuist vond. (Na vele jaren is hij enigszins gecompenseerd door de Duitse overheid; hij is in 1987 begraven op Schiermonnikoog.) Jarenlang functioneerde het gebouw als jeugdherberg, vervolgens als hotel Herberg Rijsbergen.

Het terrein waarop Rijsbergen staat, is verbonden met de dorpskerk via een speciaal Kerkelaantje.

Op 15 januari 2019 is Rijsbergen overgegaan in handen van vier cisterciënzer monniken, (van de orde die vroeger bekend stond als 'schiere monniken'). Het huis Rijsbergen herbergt sindsdien het Klooster Schiermonnikoog. Een gedeelte van het huis heeft de bestemming 'gastenhuis'. Hier is plaats voor zes gasten die leefritme en gebedsdiensten van de bewoners kunnen volgen.

Rijsbergen wordt bewoond door vier monniken en een kluizenaar. 

Wikipedia (13 aug.2026) over Bechtold Eugen von Bernstorff (Neustrelitz, 16 april 1902 – Jasebeck 23 november 1987) 

"Na de Tweede Wereldoorlog werd "krachtens artikel 3 van het Besluit Vijandelijk Vermogen" Schiermonnikoog geconfisqueerd door de Nederlandse Staat. Dit tot grote teleurstelling van de graaf, die het goed kon vinden met de eilanders. Hij verloor niet alleen Schiermonnikoog, ook in Duitsland vielen grote delen van zijn bezit in handen van de nieuwe staat DDR. Verwoeste bruggen over de Elbe maakten het onmogelijk om terug te keren naar zijn slot. Vanuit het resterende landgoed aan de overkant van de rivier zag hij de gebouwen in het oosten instorten en zijn akkers verwilderen.

Vanaf 1951 probeerde Bechtold Eugen von Bernstorff Schiermonnikoog terug te krijgen. Een door hem op 26 mei 1951 ingediend verzoek tot "ontvijanding" werd door het Nederlands Beheersinstituut in 1953 afgewezen. Ook een beroep bij de Raad voor het Rechtsherstel werd afgewezen. Ook latere pogingen van hem - nadat in 1964 het zogenaamde Generalbereinigungsvertrag tussen Nederland en Duitsland van kracht was geworden - om het eiland terug te krijgen mislukten. Vervolgens eiste hij een schadevergoeding van de Duitse staat. Bijna veertig jaar na de confiscatie kreeg hij in 1983 een bedrag van 80.000 Duitse mark. Von Bernstorff overleed in 1987. Hij werd begraven op Schiermonnikoog."


Afbeeldingen